Ode XXIX.
Tyrrhena regum progenies, tibi
non ante uerso lene merum cado
cum flore, Maecenas, rosarum et
pressa tuis balanus capillis
amdudum apud me est: eripe te morae 5i
nec semper udum Tibur et Aefulae
decliue contempleris aruom et
Telegoni iuga parricidae.
O Maecenas, proles Etrusca regum, iam pridem apud me tibi est dulce vinum in amphora, non hactenus inversa, cum floribus rosarum, et balanus expressa tuis crinibus. Subtrahe te cunctationi ne continuo spectes humidum Tibur, et pronos agros Aesulae, collesque Telegoni parricidae.
Fastidiosam desere copiam et
molem propinquam nubibus arduis, 10
omitte mirari beatae
fumum et opes strepitumque Romae.
Relinque abundantiam fastidium afferentem, et aedes excelsis nubibus proximas. Intermitte admirari fumum, et potentiam, tumultusque Romae felicis.
Plerumque gratae diuitibus uices
mundaeque paruo sub lare pauperum
cenae sine aulaeis et ostro 15
sollicitam explicuere frontem.
Non raro iucunda opulentis varietas et nitidae cenae in exigua domo pauperum, sine tapetibus et purpura, vultum anxium porrexerunt.
Iam clarus occultum Andromedae pater
ostendit ignem, iam Procyon furit
et stella uesani Leonis
sole dies referente siccos; 20
Iam lucidus parens Andromedae promit ardorem absconditum. Iam saevit Anticanis, ac sidus Leonis furiosi, Sole reducente dies aridos.
iam pastor umbras cum grege languido
riuomque fessus quaerit et horridi
dumeta Siluani caretque
ripa uagis taciturna uentis.
Nunc pastor aestu fatigatus cum grege languente petit umbras, et amnes, atque densa nemora Silvani hirsuti; et litus silens leves non habet auras.
Tu ciuitatem quis deceat status 25
curas et urbi sollicitus times
quid Seres et regnata Cyro
Bactra parent Tanaisque discors.
Tu laboras quis urbi status conveniat, ac metuis anxius quid adversus rem publicam moliantur Seres, et Bactriani Cyro subiecti, at que Tanaïs seditiosus.
Prudens futuri temporis exitum
caliginosa nocte premit deus 30
ridetque, si mortalis ultra
fas trepidat. Quod adest memento
componere aequus; cetera fluminis
ritu feruntur, nunc medio aequore
cum pace delabentis Etruscum 35
in mare, nunc lapides adesos
stirpisque raptas et pecus et domos
uolentis una, non sine montium
clamore uicinaeque siluae,
Dii sapientes obscuris tenebris involvunt venturi aevi sortem: deridentque si homo plus quam decet angatur. Satage bene moderari praesentia: reliqua dilabuntur instar fluvii Tiberis modo intra ripas quiete defluentis in mare Tuscum, modo saxa corrosa evulsasque stirpes, et greges, atque aedificia simul abripientis, haud sine sonitu montium et silvae proximae;
cum fera diluuies quietos 40
inritat amnis. Ille potens sui
laetusque deget cui licet in diem
dixisse: 'Vixi': cras uel atra
nube polum Pater occupato
uel sole puro; non tamen inritum, 45
quodcumque retro est, efficiet neque
diffinget infectumque reddet
quod fugiens semel hora uexit.
quando immanis eluvies solicitat fluvios tranquillos. Is compos sui est vivetque hilaris, qui diebus singulis dicere potest, Vixi: crastinā die Iupiter caelo producat vel obscura nubila, vel serenam diem: at nequaquam rescindet quicquid actum est, neque mutabit ac destruet quod semel attulit fluxum tempus.
Fortuna saeuo laeta negotio et
ludum insolentem ludere pertinax 50
transmutat incertos honores,
nunc mihi, nunc alii benigna.
Fors gaudens rebus adversis, et obstinata ludere ludum petulantem, subvertit dignitates caducas, iam mihi, mox alteri propitia.
Laudo manentem; si celeris quatit
pinnas, resigno quae dedit et mea
uirtute me inuoluo probamque 55
pauperiem sine dote quaero.
Laudo stantem: Quod si leves alas movet, reddo quae donavit, ac meā me virtute protego, atque honestam paupertatem indotatam peto.
Non est meum, si mugiat Africis
malus procellis, ad miseras preces
decurrere et uotis pacisci,
ne Cypriae Tyriaeque merces 60
addant auaro diuitias mari;
Si navis gemat Africis tempestatibus, non ad me attinet confugere ad vota luctuosa et precibus obtinere ne Cypriae vel Tyriae merces mari avido opes adiungant.
tunc me biremis praesidio scaphae
tutum per Aegaeos tumultus
aura feret geminusque Pollux.
Tum etiam me securum ventus lenis ac geminus Pollux per fluctus Aegaeos vehet ope naviculae duos remos habentis.
