<back | Page 18 |
Carmen XVII.
'Iam iam efficaci do manus scientiae,
supplex et oro regna per Proserpinae,
per et Dianae non movenda numina,
per atque libros carminum valentium
refixa caelo devocare sidera,
Iam cedo potenti scientiae; ueniam peto, et oro per regna Proserpinae, et per numen Dianae minime lacessendum, et per codices incantationum uim habentium deducendi in terram astra caelo abstracta,
Canidia: parce vocibus tandem sacris
citumque retro solve, solve turbinem.
o Canidia, tandem abstine uerbis execrandis: et quamprimum conuerte retrorsum, conuerte rhombum.
movit nepotem Telephus Nereium,
in quem superbus ordinarat agmina
Mysorum et in quem tela acuta torserat.
Telephus exorauit nepotem Nerei, contra quem Mysorum exercitum superbus instruxerat, et sagittas acutas uibrarat.
unxere matres Iliae additum feris
alitibus atque canibus homicidam Hectorem,
postquam relictis moenibus rex procidit
heu pervicacis ad pedes Achillei.
Troianae matronae sepelierunt Hectorem bellicosum feris uolucribus et canibus damnatum, postquam rex urbe discedens aduoluit se pedibus Achillis eheu inexorabilis.
saetosa duris exuere pellibus
laboriosi remiges Vlixei
volente Circa membra; tunc mens et sonus
relapsus atque notus in voltus honor.
Remiges Ulyssis laboribus exerciti setosos artus exuerunt duris pellibus, concedente Circe: ac tum restituta sunt ratio, sermo, et pristinus faciei decor.
dedi satis superque poenarum tibi,
amata nautis multum et institoribus.
Abunde et plusculum a te sum punitus, o dilecta ualde nautis et negotiatoribus.
fugit iuventas et verecundus color
reliquit ossa pelle amicta lurida,
tuis capillus albus est odoribus,
nullum a labore me reclinat otium;
En iuuenilia abiit uigor, et color purpureus deseruit ossa cooperta cute tabida: crines mei per tua pharmaca cani sunt facti: nulla me quies relaxat a poenis.
urget diem nox et dies noctem neque est
levare tenta spiritu praecordia.
Nox premit diem, et dies noctem: neque licet recreare praecordia, respiratione impedita.
ergo negatum vincor ut credam miser,
Sabella pectus increpare carmina
caputque Marsa dissilire nenia.
Itaque miser cogor credere quod negaram, nempe Sabellis incantationibus mentem dimoueri, et Marsorum carminibus caput disrumpi.
quid amplius vis? o mare et terra, ardeo,
quantum neque atro delibutus Hercules
Nessi cruore nec Sicana fervida
virens in Aetna flamma; tu, donec cinis
iniuriosis aridus ventis ferar,
cales venenis officina Colchicis.
Quid ultra petis? O mare, ac terra, flagro plusquam Hercules inunctus putrido Nessi sanguine, et plusquam Siculus ignis in ardente Aetna saeuiens. Ergone tu feruebis officina uenenorum Colchicorum, donec ego sicca fauilla abripiar uentis iniuriam facientibus?
quae finis aut quod me manet stipendium?
Quis terminus? uel quae mulcta expectat me denique?
effare; iussas cum fide poenas luam,
paratus expiare, seu poposceris
centum iuvencos sive mendaci lyra
voles sonare: ''tu pudica, tu proba
perambulabis astra sidus aureum.''
Loquere: fideliter exsoluam poenas quascumque imperaueris; expeditus ad satisfaciendum, siue petieris centum iuuencos; seu uolueris mendaci lyra a me decantari: Tu casta, tu bona, inter sidera fulgebis astrum insigne.
infamis Helenae Castor offensus vice
fraterque magni Castoris, victi prece,
adempta vati reddidere lumina:
Castor et magni Castoris frater ob Helenae infamia notatae contumeliam irati ademerant Poëtae uisum, quem ei restituerunt exorati precibus.
et tu, potes nam, solve me dementia,
o nec paternis obsoleta sordibus
neque in sepulcris pauperum prudens anus
novendialis dissipare pulveres.
Tu quoque (nam potes) insaniam depelle a me. O nec turpis es ignobilitate maiorum; nec uetula sciens dispergere cineres nouendiales in sepulcris pauperum!
tibi hospitale pectus et purae manus
tuosque venter Pactumeius et tuo
cruore rubros obstetrix pannos lavit,
utcumque fortis exsilis puerpera.'
Ribi cor benignum; et manus innoxiae; uterusque tuus partui aptus; atque obstetrix lauit pannos tuo sanguine rubeos, quoties exsurgis puerpera minime debilis.
'quid obseratis auribus fundis preces?
non saxa nudis surdiora navitis
Neptunus alto tundit hibernus salo.
Quosum uota facis ad aures clausas? mare hiemale tumidis fluctibus haud uerberat scopulos surdiores erga nautas spoliatos.
inultus ut tu riseris Cotytia
volgata, sacrum liberi Cupidinis,
et Esquilini pontifex venefici
inpune ut Vrbem nomine inpleris meo?
Scilicet impune tu deriseris Cotytia mysteria reuelata, Amori libero consecrata? Et tanquam pontifex Esquilini incantamenti impleueris ciuitatem meo nomine?
quid proderat ditasse Paelignas anus
velociusve miscuisse toxicum?
sed tardiora fata te votis manent:
Quid iuuabit locupletasse uetulas Pelignas, aut promtum uenenum parasse, si tibi mors accidit lentior, quam cupio?
ingrata misero vita ducenda est in hoc,
novis ut usque suppetas laboribus.
Atqui uita misera infortunato protrahenda est tibi ad hoc tantum, ut diutius nouas aerumnas perpetiare.
optat quietem Pelopis infidi pater,
egens benignae Tantalus semper dapis,
optat Prometheus obligatus aliti,
Tantalus Pelopis infidelis pater semper carens expetito cibo, requiem desiderat: poscit etiam Prometheus uulturi addictus.
optat supremo collocare Sisyphus
in monte saxum; sed vetant leges Iovis.
Sisyphus pariter cupit reponere lapidem in montis uertice. At non sinit edictum Iouis.
voles modo altis desilire turribus,
frustraque vincla gutturi innectes tuo
modo ense pectus Norico recludere
fastidiosa tristis aegrimonia.
Sic et tu cupies iam te dare praecipitem e celsis turribus; iam pectus confodere gladio Norico: quin etiam aegritudine taediosa maestus collum tuum inseres laqueo: sed frustra.
vectabor umeris tunc ego inimicis eques
meaeque terra cedet insolentiae.
Ego uero tum infensis humeris inequitabo: orbisque uincetur audacia mea.
an quae movere cereas imagines,
ut ipse nosti curiosus, et polo
deripere lunam vocibus possim meis,
possim crematos excitare mortuos
desiderique temperare pocula,
plorem artis in te nil agentis exitus?'
Numquid enimuero ego quae ualeo commouere cereas effigies, quemadmodum ipse cupidus obseruasti; quaeque meis incantationibus deuoco Lunam e caelo; et combustis cadaueribus uitam reddere ualeo, atque amatoriam potionem conficere; nimirum defleam uanum exitum artis aduersum te inefficac
<back | Page 18 |
